بێژوێ

گوندێکە لە داوێن چیای ئالان لە پشتی سەردەشت لە کوردستانی رۆژهەڵات.

ڕەوارە

پێچکەی لانک، پێچکەی بێشکە.

لەیرۆ

1. ساوای نێرینە، کۆرپەی نێرینە؛ 2. بە زاراوەی زازاکی واتە: رۆڵە، فرزەن، فەرزەن؛ 3. سەربەندی گۆرانییەکی کوردییە بە زاراوەی کرمانجی:

ڕافینا

گوندێک بوو لە باشووری کوردستان، بەعسی وێرانیان کرد.

پەیوەس

پێکەوەلکاو، پێکەوەنووساو.

کوێستان

چیا، کێو، کێفسان، کۆسار، زۆزان.

ئەشکان

1. ئەشکان یا ئاشکان واتە: شوێنێک کە کانی زۆری تێدا هەبێ؛ 2. نێوی گوندێکە لە داوێنی چیای ئالان کە کەوتۆتە پشت شاری سەردەشت؛ 3. ئەگەر لە ریشەی (ئاش)ەوە لێی بکۆڵینەوە، واتە: دۆڵی پڕ لەئاش، دۆڵی ئاشان، چەند ئاش پێکەوە، ئاشەکان، ئاشکان؛ 4. وشەی ئاشک دوو مانا دەدا، یەکەم: گەدە و ورگ؛ دووهەم: بەهێز و توانا، زۆردار و بەدەسەڵات؛ 5. لە چیرۆکی (وەیس و رامین) دا نێوی سێهەمین رەتەوەی (پاکۆیی)یەکانە؛ 6. نێوی بنەماڵەی گەورەی پاشایەتی ئێرانی بەر لە ساسانییەکانە کە 250 ساڵ بەر لە زایین سلووکییەکانیان لەناو برد و بە دەسەڵات گەییشتن. 7. هەروەها ئاشک یان ئەشک واتە: دڵۆپەکردنی ئاو یان فرمێسک.

ڕباسە

1. رباس، ربازە، دێرانی زەوی بەر لە چاندن، ئاوداشتن بۆ رەپستە؛ 2. کەشاو.

خەناو

خه‌ناوکه‌، گه‌ردنبه‌ن.

بەرزین

1. بە جووانووی ئەسپ دەڵێن کە کاتی زینکردنی هاتبێ؛ 2. کێوێکە لە نێوان سابڵاخ و سەردەشت کە چەمی لاوێنی بە بەردا دەڕوا؛ 3. نێوی ئاورگە، کانەئاگر، یان (ئاتەشگە) یەکە لەلای خوراسان کە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی زەڕدەشت.