ئەسپین
هۆرە، پوواز، دارۆکێکە دەخرێتە قەڵشی دارەوە تا وێک نەیێتەوە و بە تەور بیشکێنن.
چاوەرچین
گوندێکی ناوچهی بۆکانه نزیک ئاختهتهر که لهگهڵ شێخلهر کێوێکیان دۆژه.
حەسار
1. حەوشە، قووڵایی ناو چوواردیواری ماڵ؛ 2. زەوینی بەرماڵ کە دیواری بە دەوردا کێشرابێ.
ڕۆدی
ئاماژە بەوەی کە رۆژ یان هەتاوی دی.
سەویک
1. نیمەسۆڵە، گۆزەی ملباریک؛ 2. کولیرەی بەڕۆن.
هەرکان
1. تۆمی دانەوێڵە، دانەوێڵەی پاک و خاوێن کە هەڵیدەگرن بۆ ساڵێکی دیکە بۆ چاندن و وەشاندن.
سەرچڵ
قەلەپۆپە، چڵەپۆپە، نووک و سەری گوڵ و گیای تازەدەرهاتوو.
بەرزین
1. بە جووانووی ئەسپ دەڵێن کە کاتی زینکردنی هاتبێ؛ 2. کێوێکە لە نێوان سابڵاخ و سەردەشت کە چەمی لاوێنی بە بەردا دەڕوا؛ 3. نێوی ئاورگە، کانەئاگر، یان (ئاتەشگە) یەکە لەلای خوراسان کە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی زەڕدەشت.
دەسیم
نێوی یەکێ لە سەردارە کوردەکانی دیالمەیە کە کوڕی ئیبراهیمی دەسەڵاتداری هۆزی هەزبان بووە کە ساڵی 326ی زایینی دەسەڵاتداری تەورێز و گەورەی هۆزی هەزبان بووە.
ئۆرفا
1. شارێکی کوردنشینی باکووری کوردستانە، که کهوتۆته دۆژ شارهکانی عهینتاب و دیاربهکر. نێوی کۆنی ئهم شاره (روحا، یان روحای)یه؛ 2. نێوی قهتارێکی کوردییه که مامۆستا تاهیر تۆفیق گوتوویهتی به شیعرێکی مستهفا بهگی کوردی.