زەڵێ

1. شوێنی لێژ و سەخت لە چیا؛ 2. نێوی گوندێکە لە داوێنی چیای ناوزەنگ لە باشووری کوردستان.

زرکان

ناوچەیەکە لە هەرێمی شێروان لە باشووری کوردستان.

بوار

1. بەهار؛ 2. تەنکایی ئاو کە رێی هاتوچۆ بدا؛ 3. هەل، فرجە.

پاردە

1. سیپە، حەشارگە، رەبەت، کەمین، بۆسەی راوکەر؛ 2. خندەک؛ 3. دیواری کورت.

لێزگە

1. ملەموورگ، متوموورووی بە (داو) ەوە کراو؛ 2. پەناگا.

کەپکان

کەپکان و سەرکەپکان، نێوی ناوچە و گوندێکە لە باشووری کوردستان، لە لای ڕانیە.

بانیس

1. شوێنی تەخت و راسا؛ 2. دەشتی پان و بەرین.

ئێوەت

چاودێریکەر، پەرستار.

کالمە

جۆرێ شمشێری کۆن کە لە شەڕی بەرانبەردا بەکار دەبرا.

ئارابخا

1. لە دوو وشەی (ئار و ئا‌پخا) پێکهاتووە کە (ئار) واتە: گڕ و (ئاپخا) بە زاراوەی ئاسووری کۆن واتە شار، یان مەڵبەند، کە بە سەر یەکەوە، واتای شاری گڕ دەدا، یان شوێنێ کە نەوتی هەبێ. 2. نێوی شاری کەرکووک بووە لە ساڵی 572 ی زایینی و ئەم نێوە هیچ پێوەندییەکی بە وشەی داتاشراوی (عەرەبخا)وە نییە؛ جیاواز لەوەی کە ئاشوورییەکان لە بەردە نووسراوەکانی خۆیاندا باسیان کردووه، کەرکووک لە سەردەمی ساسانییەکاندا لەبەر بوونی نەفت و گەرمیی ئەو شارە، بە (گەرمکان) بەنێوبانگ بووە و سریانییەکانیش بە (بینکرمان) نێودێریان کردووە. ئەم نێوە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی پێنجەمی بەر لە زایین. بڕوانە وشەی ئار.