ئەشکان

1. ئەشکان یا ئاشکان واتە: شوێنێک کە کانی زۆری تێدا هەبێ؛ 2. نێوی گوندێکە لە داوێنی چیای ئالان کە کەوتۆتە پشت شاری سەردەشت؛ 3. ئەگەر لە ریشەی (ئاش)ەوە لێی بکۆڵینەوە، واتە: دۆڵی پڕ لەئاش، دۆڵی ئاشان، چەند ئاش پێکەوە، ئاشەکان، ئاشکان؛ 4. وشەی ئاشک دوو مانا دەدا، یەکەم: گەدە و ورگ؛ دووهەم: بەهێز و توانا، زۆردار و بەدەسەڵات؛ 5. لە چیرۆکی (وەیس و رامین) دا نێوی سێهەمین رەتەوەی (پاکۆیی)یەکانە؛ 6. نێوی بنەماڵەی گەورەی پاشایەتی ئێرانی بەر لە ساسانییەکانە کە 250 ساڵ بەر لە زایین سلووکییەکانیان لەناو برد و بە دەسەڵات گەییشتن. 7. هەروەها ئاشک یان ئەشک واتە: دڵۆپەکردنی ئاو یان فرمێسک.

بۆرژا

نێوان خەو و ئایاخی؛ بۆرەخەو.

قەندیل

شووشەسەهۆڵ، چلوورەبەفر؛ 2. چرادان، چرائاوێز، چرای بە سرمیچەوە داڵۆسکەکراو؛ 3. سەربەندی گۆرانییی کوردییە.

ئاهی

ئاسک، که‌ژاڵ، جه‌یران.

حەلیم

1. له‌سه‌ره‌خۆ، به‌تاقه‌ت، هێمن و هێور؛ 2. چێشتی که‌شکه‌ک؛ 3. خواردنی حه‌لیم که‌ له‌ گه‌نمی کوڵاو و گۆشت درووست ده‌کرێ؛ 4. نێوێکی ژنانه‌یه‌.

چەکدار

بەچەک، خاوەن کەرەسەی شەڕ.

وەسان

1. ئاوەها؛ 2. لەکارکەوتن؛ 3. مانووبوون؛ 4. پاشگری نێوی گوندی (شێخ وەسان)ە لە ناوچەی بالیسان لە کوردستان.

ئارام

1. لەسەرەخۆ، هێمن، هێور؛ 2. بێجووڵە، مەند.

ژنێن

نێوی گوندێکە لە بەشی پایگەلان سەربە هەرێمی سنە.

قەمەر

1. ئەسپی سووری ئاماڵڕەش، کوێتی داوێنتاریک؛ 2. مرۆی ئاماڵڕەش، ئەسمەر؛ 3. گوندێکی باشووری کوردستانە.