دارتاکۆ

نێوی سەردارێکی کوردی سەردەمی (کوورش)ی هەخامەنشی بووە.

بیرانین

بیرەوەری، یادەوەری

مرۆت

ئینساف، کاری ڕەواکردن، لە کاری ناڕەوا پارێزکردن، ئەم نێوە لە موکوریان و مەنگوڕان زۆر باوە.

سرێشمە

1. سرێشەجاڕ؛ 2. نێوی گوندێکە سەر بە خەلیفان لە کوردستانی ئێراق و هەروەها گوندێکە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان .

شەبەنگ

تیشکدانەوەی ڕەنگەکانی خۆر.

هەستار

هەستر، ئەسر، فرمێسک، ڕۆندک.

سۆزە

1. سۆز، گۆرانیی بە دەنگی نزم؛ 2. تەزووی سەرما؛ 3. سۆراخکردنی خەبەر؛ 4. خۆشەویستیی.

سارینا

1. هەواری بەرز و فێنک؛ 2. نێوی چیایەکە لە باکووری کوردستان.

گرنگ

بایەخدار، بەنرخ، کار یان شتێک که بایەخی هەبێ.

ماندان

1. کۆخی تاک و تەریک لە چیا و زۆزان؛ 2. نێوی کچی (ئەژدەهاک) ی پاشای (ماد) و نێوی دایکی کوورشی هەخامەنشی بووە کە لە تیرەی ماد بووە؛ 3. نێوی گوندێکە لە ناوچەی بارزان لە باشووری کوردستان.