دارۆ
1. وشەیەکی هەورامییە و واتای (هەیە) دەدا، وەکوو: هەرکەسێ کەسێ دارۆ یار نەوڕەسێ دارۆ؛ 2. کورتکراوەی نێوی (دارا) یە.
بێکەس
1. تەنیا و رەبەن، تاک و کۆکم؛ 2. پاشنێوی شاعیری نەتەوەیی (فایەق بێکەس) ی باوکی (شێرکۆ بێکەس) ە.
حەلیم
1. لهسهرهخۆ، بهتاقهت، هێمن و هێور؛ 2. چێشتی کهشکهک؛ 3. خواردنی حهلیم که له گهنمی کوڵاو و گۆشت درووست دهکرێ؛ 4. نێوێکی ژنانهیه.
خلانکە
بازنهی داری بێشکه، خرخاڵه.
کوێستان
چیا، کێو، کێفسان، کۆسار، زۆزان.
ئاژاک
نێوی کوردیی گوندێک بووە لە باکووری کوردستان کە دەوڵەتی فاشیستی تورک گۆڕیویە و نێوی تورکیی لە جێی داناوە.
شکۆفە
شگۆڤە، پشکووژ، گوڵۆک، گوڵی تازەپشکووتووی دار کە پاشان دەبێتە میوە.
ئادان
زهوینی به پیت و بهرهکهت.
هەژیار
1. بەڕێز؛ 2. پێشکەوتوو؛ 3. ژیر و بەبیر.
کارس
هەرزن، هەرزنە گەورە، دانوولەیەکی خۆڵەمێشیییە کە تامی تاڵە و ساقەت و گوڵەکەشی وەکوو جۆیە.