بەڕۆژە

گوڵە بەرۆژە، تۆم رۆجیار پەرێس.

بینا

زۆربین، چاوتیژ، پێچەوانەی نەبین.

گەشە

1. هەڵچوون و باڵاکردن؛ 2. پێشکەوتن؛ 3. تەرزی تازەی مێو؛ 4. خۆشی و شادیی؛ 5. تێرئاویی و تورتیی و شەقیی؛ 6. بزە، زەردەخەنە؛ 7. لقی تازەی ڕەز؛ 8. باڵا بڵندبوون و بەخۆداهاتن.

گێۆمات

وڵاتی مۆغەکان، نێوی یەکێ لە موغەکانی ماد بوو، کە لە دژی داریووش راپەڕی، بەڵام سەرنەکەوت و بە دەستی داریووش کوژرا و راپەڕینەکەشی کە مادەکانی لە پشت بوون، سەرکوت کرا. بڕوانە بۆ کڕمات.

دوڕدانە

1. موورووی درێژ؛ 2. ده‌نکه‌ دوڕی ناو سه‌ده‌ف؛ 3. مرواری گه‌وره‌ و به‌نرخ؛ 4. منداڵی خۆشه‌ویستی ماڵ، عه‌زیز دوڕدانه‌.

واران

1. وەشت، باران؛ 2. گوندێکە لە سەر ڕێگای سەردەشت بۆ خانێ، لە کوردستانی ڕۆژهەڵات. بە زاراوەی کەڵوڕی واتە: باران، هەڵمێ کە لە ئاسمانەوە بە تنۆک دێتە خوارێ: سەرەفکـــەندەبــەر چوون شـــەرمەزاران چەمەی چەمهۆرکەر چوون سـەیل واران (مەولەوی) بە زاراوەی کرمانجیش واران واتە: هەواران، وەکوو: ماڵان بارکر چــــــوونە واران لێ سەبی مامە لێ، بەردیواران لێ (گەلێری) واران کۆی وشەی (وار)ە که دوو مانا دەدا، یەکە: هەوار و کەپر و کەوێڵی کوێستان و زۆزان، دووهەم: وار واتە: ئەو تەڵەکەیەی کە لە کاتی قوماردا وەردەگیرێ.

دێراو

گۆل، زه‌وینی چاڵکراو بۆ بێستان و ئاودێران.

بناوان

1. بنەوان، کابان، ئەو کەسەی کە بەڕێوەبەری کاری ناو ماڵە‌؛ 2. بنا‌وان لە چۆم هەڵدەبەسرێ، بۆ بەرزکردنەوەی ئاو بۆ ئەو زەوی و زارانەی کە ئاویان پێ ناگات.

نیاک

نیا یان نیاک، وشەیێکی کەڵوڕییە واتای: باو باپیران دەدا.

ئاباسا

1. ئابه‌م جۆره‌؛ 2. میرزا (نووسنه‌)ی شاپووری یه‌که‌می ساسانی؛ 3. نێوی هۆزێکی کورده‌ له‌ ناوچه‌ی قامیشلی له‌ ڕۆژاوای کوردستان.