حەنێ

نێوی شارۆچکه‌یه‌که‌ لای شارۆچکه‌ی لجێ له‌ ناوچه‌ی دیاربه‌کر، له‌ باکووری کوردستان. له‌ گۆرانیی کوردیشدا هاتووه‌.

ئەستێ

بەردی ئەستێ، ئەستێ و قاو، بەردەچەخماخ.

سەمەنبۆ

بۆن وەک بۆنی سەمەن.

زێوێ

1. زێوە، گوندێکە لە بناری چیای پیرەمەگروون؛ 2. زێویە: گوندێکە لەلای سەقز کە شوێنەواری کەونارای زۆری سەردەمی مادەکانی لێ دیتراوەتەوە.

جەژنە

جه‌ژن، رۆشان، رۆژی شادی و خۆشیی.

پاپەک

نێوی باوکی ئەردەشیری یەکەم دامەزرێنەری پاشایەتی ساسانییەکانە کە بە ئەردەشێری پاپەکان نێوی دەرکردووە و دوایی بووە بە بابەک. پاپەک بە ریشە کورد بووە و لە کارنامەی ئەردەشێری پاپەکاندا ئاماژەی پێ کراوە؛ دیتنی دیکە دەڵێن: پاپەک نێوی باوکی دایکی، ئەردەشێر بووە.

شاکەل

1. کەلی بەرز و بڵند؛ 2. هەم گوندە و هەم ناوچە کە لە دۆژ کەلار و کفری لە کوردستانی باشوور هەڵکەوتووە.

ئانیسک

هه‌نیسک بڕوانه ئانیک.

سۆنە

چەشنێک مراوییە کە بە نێرەکەی دەگوترێ: سەرسەوز و بە مێچکەکەی: بۆرچیل یا بۆرچین. لە دیاربەکر و دەوروبەر بە سۆنە دەڵێن: وەردەک.

ساژین

گردومرد، خڕوخۆڵ.