سێوەچ
گوندێکە لەنێوان گوندی نمەشیر و شاری بانە لە رۆژهەڵاتی کوردستان .
ئاردەو
ئەردەوان، نێوێکی کۆنی ئاوێستایییە. بڕوانە بۆ ئار.
چۆپی
1. ههڵپهڕکێ، گۆڤهند؛ 2. دهسماڵی دهستی یهکهم کهسی کۆڕی سهما و ههڵپهڕکێ؛ 3. ریتم یان بهزمێکه له کوردیدا که عهرهبی عێراق بهنێوی خۆیان تاپۆیان کردووه و ههر پێشی دهڵێن: چۆپی!! 4. نێوی گۆرانیبێژی بهنێوبانگی کورد، (چۆپی خانم)ه که خهڵکی کهرکووکه.
ڕەگەز
بنچینە، نژاد.
وەشین
1. داوەرین، بەربەەنەوە، وەرەقەکردن؛ 2. بڵاوکردنەوە؛ 3. بڵاوکەرەوە؛ 4. ئامرازی بڵاوکردنەوە.
کۆچبەر
کەسێ کە ناچار دەبێ ماڵ و حاڵی خۆی بە جێ بهێڵێ و لە شوێنێکی دیکەدا بژی، پەنابەر.
فەرەنگ
وشەدان، کۆپەڕێک کە قسە و ئاخاوتنی زمانێکی تێدا کۆکرابێتەوە.
ڕاڤەر
پاڕانەوە، لاڵانەوە.
شایان
1. چەند شا؛ 2. شایەن؛ 3. هێژا؛ 4. سزاوار.
گوندی
لادێیی، خەڵکی دێهات، کرمانج.