تەمۆ

کورتکراوەی نێوی تەیموورە و نێوی دەبگبێژ و سازژەنێکی کوردی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستانە.

مەزدا

1. نازنێو یان کورتکراوەی ئەهوورامەزدا، خودای زەڕدەشتییەکان بووە؛ 2. کولانکە یان کونەڕۆچنە کە رووناکایی هەتاو یان تیرۆژ دەداتە ژوورێ؛ لە فەرهەنگی فارسیی (عمید) دا هاتووە کە مەزدا واتە: خستنەسەر و زیادکردن، بردنەسەری نرخی شت، کە فڕی بەسەر ئەو مانایەوە نییە.

کۆبیان

گوندێکی گەورەیە لەلای خوارووی گوندی دیبەگە لە ناوچەی مەخموور لە باشووری کوردستان .

هەلیلان

تیرەیەکی کوردن لە تیرەکانی پشتکۆ، لە ناوچەی لوڕستان.

پیرمان

نێوی چیایەکە لە ناوچەی ئیلام.

کاژاو

1. جۆرە ترێیەکی رەشی بزمارکوتی مزرە؛ 2. هەم گوندە هەم چیایەکە لە نێوان پێنجوێن و سلێمانی لە باشووری کوردستان.

باڵینە

رفێدە، ماگەی نانپێوەدان بە تەنوورەوە.

بارهان

نێوی هۆزێکی کوردە لەلای دیاربەکر لە باکووری کوردستان.

پەیار

قاییم، راوەستاو.

جگەرخوێن

1. هێمایە بە مرۆڤی ژێردەستە و ستەمدیو؛ 2.نێوی شاعیری کوردی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستانە کە لە وڵاتی سوید کۆچی دوایی کرد.