کۆژین
نێوێکی تازەیە و واتای (کۆی ژیان)، یان ژیان هەمووی پێکەوە دەدا. بڕوانە کۆرەنگ و کۆیبن.
ژاژڵە
1. ژاژەڵان، ژاژۆک، چیتەڵان، قامیشەڵان؛ 2. نێوی گوندێکە لەپشتی ماوەت بەرانبەر بە چیای ئالان کە رۆباری چۆمان بە نێوان ئەم گوندە و چیای ئالاندا تێدەپەڕێ و بە بەر چیای ئاسۆسدا دەڕوا و دەڕژێتە لەمپەری دووکان لە باشووری کوردستان .
ناران
نێوی گوندێکە لە کوردستانی بندەستی تورکیە.
مرۆت
ئینساف، کاری ڕەواکردن، لە کاری ناڕەوا پارێزکردن، ئەم نێوە لە موکوریان و مەنگوڕان زۆر باوە.
خانومان
1. شۆخوشهنگ، نهشمیلانه، جووان و دڵگیر، لهبار و رێکوپێک؛ 2. سهربهندی گۆرانییهکی کوردییه.
شاسوار
1. گەورەسووار؛ 2. سوواری بەکار و چالاک؛ 3. سوواری بێوێنە.
ئەوگار
1. ماندوو؛ 2. پەرێشان؛ 3. پێکراو، بریندار، ئەنگاوتە؛ ئەم وشەیە ئاوەڵنێو (سفەت)ە، وشەیەکی کۆنی مادییە و لە فارسیدا (افگار) دەخوێنرێتەوە و شاعیرە کالاسیکەکانیش لە شیعردا بە فیگار نووسیویانە.
ڕەوکەوان
1. لەوەڕێنەری ئەسپ؛ 2. بەخێوکەری ئەسپ؛ 2. نێوی یەکێ لە قارەمانانی بەیتی (سەیدەوان).
شنیان
1. هەڵکردنی بای سروە؛ 2. پێکەنین و شنینی ساوا؛ 3. تاسەکردن.
ئازیا
زیرهک، گورج و گۆڵ.