تاژان
1. لکی باریکی دار، لقی زراوی درەخت؛ 2. تازیانە؛ 3. وێران، خاپوور؛ 4. گوندێکە لەنێوان ئەتابەک و میریۆسف لە لای (بلەکێ) لە ناوچەی بانەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان؛ 5. تاژان دەگەڵ تاڵان دێت؛ (گوند تاڵان و تاژان کرا).
نۆبەرە
1. نۆبەر، میوەیەک کە تازە پێ بگا و یەکەمجار بخورێ؛ 2. یەکەم منداڵ، یان یەکەم میوە؛ 3. نخری، نۆفیکڵە، یەکەم منداڵی ژن و پیاوی پیر.
تاشکۆ
1. گورج و بەکار؛ 2. رێک و پێک؛ 3. نێوی کوردیی گوندێک بووە لە کوردستانی ترکیە کە دەوڵەتی تورک گۆڕیویە و نێوی تورکیی لە جێی داناوە.
کناچە
1. کناچێ، بە زاراوەی هەورامی واتە: کچێ، کەنیشکە؛ 2. بەو کیژەی دەگوترێ کە هێشتا مێردی نەکردبێ؛ 3. کنا، کەنی، وشەی ڕووتێکردنە بۆ بانگکردنی کچ؛ 4. دەنگی پۆڕ.
ڕاژە
1. دیرەک، کاریتە؛ 2. ئاڵووداری میچ؛ راڤەکردن، مانالێدانەوە؛ 3. کاربۆکردن، خزمەت.
ئانیک
1. بهرنیسکێ، بهرهنسکێ، ههنسک. 2. ئانیشک.
خایان
کاتگرتن، کاتبردن.
ئاڤامیه
نێوی شارۆچکهیهکی کوردنشین بوو له لای عهمارهی کوردنشینی کوردستانی باشوور که کوردی فهیلی تێدا دهژیا، بهڵام به دهستی حکوومهتی بهعس، کوردهکهی تووشی دهربهدهری و کوشتن و راوهدوونان هات و ئهوهشی که ما لهبهر ئهوهی عهربیان تێدا نیشتهجێ کرد، لهناو عهرهبدا توانهوه. له کوردستانی باشوور، حکوومهتی بهعس، چهندین شار و شارۆچکه و گوندی کوردنشینی وکوو: مهجهر، کرماشیه، بهگشیان، پهتیره، دهێنۆک، مهریس، رووسا، جاڕوهند، عهوێنه، گهرمان، بهوارین، کووت، عهماره، زهڕباتییه و هیدیکهی، که کوردی فهیلییان تێدا دهژیا، له کورد چۆڵ کرد و عهرهبیان هێنا جێگایان.
ئاروا
نێوی فریشتهیهکه له ئایینی زهڕدهشتییهکاندا. بڕوانه (ئار) له بهشی کوڕان.
ساردۆریس
نێوی یەکەم پاشای (ئۆرارتۆ) بووە کە تیرەیەکن لە تیرە کۆنەکانی کورد کە هاوسەردەمی ئاشوورییەکان بوونە و بە سەرخاکی لۆلۆدا حوکومیان کردووە.